Međunarodni tim naučnika nedavno je otkrio drevni ljudski DNK sačuvan na zidovima pećina, što predstavlja izuzetno važno otkriće u proučavanju ljudske praistorije. Ovo istraživanje je sprovedeno u okviru projekta First Art, koji se fokusira na hemijske analize najstarije pećinske umetnosti u svetu. Tim je analizirao pećinske crteže u pećini Altamira u Španiji, kao i 24 panela iz 11 pećina u Španiji i Portugaliji.
Tokom istraživanja, uzorkovano je ukupno 120 uzoraka sa zidova pećina, ali ljudski DNK pronađen je samo u pet uzoraka. Dva uzorka su sadržala isključivo ljudski genetski materijal, za koji istraživači smatraju da je dospeo direktnim kontaktom, kao što su znojne ruke ili kapljice pljuvačke. Preostali uzorci su sadržali i životinjski DNK, što ukazuje na mogućnost da su tragovi ljudskog DNK dospeli na zidove posredno, putem vode.
Jedno od iznenađujućih otkrića je da su četiri od pet uzoraka sa ljudskim DNK potekla sa neoslikanih delova zidova, koji su uzorkovani kao kontrolni. Nažalost, DNK nije mogao da se izvuče iz koštanog raspršivača koji je korišćen za nanošenje boje, verovatno zbog kontaminacije savremenim DNK-om.
Iako je ljudski DNK pronađen samo na jednom panelu sa umetnošću, očigledno je da je očuvanje genetskog materijala na ovaj način veoma redak fenomen. Međutim, sačuvani DNK je otkriven u uzorku koji je bio prekriven kalcitom, što ukazuje na to da bi slični slučajevi mogli postati predmet budućih istraživanja.
Hipolito Koljado Hiraldo, arheolog i stručnjak za pećinsku umetnost, naglašava da je cilj istraživanja bio da se proveri da li kontakt sa pećinskom umetnošću može ostaviti genetske tragove. Analiza je pokazala da DNK potiče od savremenih ljudi koji pripadaju genetskoj grupi zapadnih lovaca-sakupljača, karakterističnoj za stanovništvo Iberijskog poluostrva.
Iako je očuvanje genetskog materijala u pećinskoj umetnosti promenljivo, smatra se da predstavlja dragocen izvor podataka za rekonstrukciju ljudske praistorije. Istraživači se nadaju da će sa većim brojem uzoraka moći da postave nova pitanja o lokalitetima sa pećinskom umetnošću, uključujući identitet osoba koje su dodirivale zidove, pol, etničku pripadnost i dubinu njihovog ulaska u pećinske sisteme.
Matijas Majer, paleogenetičar sa Instituta Maks Plank, dodaje da svaki zid pećine, čak i onaj bez crteža, može sadržati dokaze o drevnim stanovnicima, pružajući uvid u ljudske migracije i kulture. Ova nova istraživačka strategija otvara mogućnosti za dalja istraživanja koja bi mogla otkriti više o ljudskoj prošlosti.
S obzirom na to da su prvi rezultati ohrabrujući, istraživači će se fokusirati na unapređenje metoda i uslove koji bi mogli povećati stopu uspešnosti. U budućnosti, planiraju da istraže različite lokalitete, stilove umetnosti i tehnike, posebno otiske šaka i figurativne prikaze u pećinama koje imaju dobre uslove za očuvanje molekularnog materijala.
Ukratko, ovo istraživanje predstavlja značajan korak napred u razumevanju ljudske praistorije i mogućnostima očuvanja genetskog materijala. Rezultati su objavljeni u časopisu Nature Communications i ukazuju na to da su zidovi pećina potencijalni genetski arhivi tragova ljudskog prisustva iz prošlosti, što može obogatiti naše znanje o drevnim ljudima i njihovim kulturama.
