Ovo su neke od najvažnijih srpskih svetinja iz Carske lavre manastira Hilandar, koje su sa Svete Gore dopremljene u Beograd kako bi uveličale postavku u čast 850 godina od rođenja Rastka Nemanjića – Svetog Save, u Galeriji SANU. Na akademiji u Svečanoj sali Akademije večeras će biti predstavljena izložba koja okuplja čitavu riznicu rukopisnih knjiga, muzejski i crkvenih predmeta i slika. Izložbu su zajednički realizovali Galerija SANU i Muzej SPC, a otvoriće je patrijarh Porfirije i akademik Zoran Knežević, predsednik SANU.
Prema rečima đakona Vladimira Radovanovića, upravnika Muzeja SPC, život i delo Svetog Save prikazani su na novi način, kao i njegov doprinos srpskoj kulturi i umetnosti. Đakon Radovanović naglašava da je prisustvo Svetog Save i dalje veoma živo i da je izložba osmišljena da prikaže dugi kontinuitet njegove ličnosti i uticaj na srpski identitet. On ističe da je Sveti Sava ne samo temelj, već i krov srpskog naroda.
Vikarni episkop moravički, prof. dr Tihon Rakićević, podsetio je na Sabor u Žiči, gde je Sveti Sava izgovorio besedu o pravoj veri. On je naglasio da je Sava donosio relikvije iz Svete zemlje i u Žiči stvorio njihovo „sabranje“, povezujući ih sa svetinjama vezanim za Hrista, Bogorodicu i Jovana Krstitelja. Episkop Tihon je istakao da je Sveti Sava radio prema najkvalitetnijim civilizacijskim normama svog vremena i da danas imamo priliku da okupljamo relikvije, kao što je on to činio.
Izložba sadrži izvanredne eksponate, među kojima se posebno ističu kopija ikone zografa Jovana, najboljeg srpskog slikara sredine 17. veka, i čaša dar prvog ruskog cara Ivana Groznog, koja je manastiru Mileševi poklonjena 1558. godine. Dr Miljana Matić, jedna od autora izložbe, objasnila je da postavku čini pet celina koje obuhvataju najznačajnije trenutke u životu i kultu Svetog Save, počevši od njegovog rođenja 1175. godine do 1935. godine kada zvanično počinje gradnja hrama u Beogradu.
Dopisni član SANU, profesor Igor Borozan, istakao je značaj sećanja na Svetog Savu u kontekstu srpskog naroda. On je naglasio da je srpski narod, dolazeći iz svoje postojbine, poneo sa sobom živo sećanje na Svetog Savu, stvarajući novo nasleđe i sećanje na njega kroz vekove. Umetnost koja se može videti na izložbi obuhvata grafike, crkvene knjige iz epohe baroka i prosvetiteljstva, kao i dela značajnih umetnika tog doba.
U 19. veku, u vreme stvaranja moderne srpske države, Sveti Sava postaje zaštitnik, nacionalni heroj i školski patron. Profesor Borozan ističe da umetnost prati ovaj proces, a na izložbi su prisutna dela najboljih umetnika toga doba, kao što su Steve Todorović, Đorđe Krstić, Pavle Simić, Uroš Predić i Paja Jovanović. U međuratnom periodu 20. veka, Sveti Sava se čita na nov način, kao utemeljiteljska figura koja nudi utehu u turbulentnim vremenima.
Na aerodromu „Nikola Tesla“, relikvije su dočekane na svečan način. Ministar kulture Nikola Selaković istakao je značaj ovih svetinja i umetnosti koja preživljava vekovima. On je posebno izdvojio mozaičku ikonu Presvete Bogorodice Odigitrije i Karejski tipik, koji je Sveti Sava potvrdio svojim pečatom. Narod koji ima ovakve svetinje i kulturu, koja je preživela milenijume, ima ogromnu duhovnu snagu.
Svetinje će ostati u Beogradu do 19. jula ove godine, čime će se dodatno obogatiti duhovni i kulturni život grada. Ova izložba nije samo prilika da se obeleži važan jubilej, već i da se podsetimo na bogatstvo srpske istorije i tradicije kroz prizmu Svetog Save.
