Istraživači su po prvi put uspeli da identifikuju i prate sve glavne viruse povezane sa razvojem tumora u otpadnim vodama. Ovo otkriće otvara nove mogućnosti za unapređenje prevencije, zdravstvenog nadzora i praćenja onkogenih infekcija u populaciji. Studiju su vodili Entoni Mareso i Džastin Klark sa Medicinskog koledža Bejlor, a objavljena je u časopisu „Applied and Environmental Microbiology“. Istraživanje je sprovedeno u saradnji sa Zdravstvenim naučnim centrom Univerziteta Teksas u Hjustonu.
Analiza uzoraka otpadnih voda prikupljenih između maja 2022. i maja 2025. godine obuhvatila je više od 40 lokacija u 16 gradova Teksasa, pokrivajući oko četvrtine stanovništva te države. Istraživači su koristili naprednu tehnologiju genetskog sekvenciranja poznatu kao „hibridno hvatanje“, koja jednim testom može identifikovati više od 3.000 poznatih ljudskih virusa, kao i moguće nove mutacije.
Prema autorima studije, onkogeni virusi su odgovorni za otprilike jedan od pet slučajeva raka širom sveta. Među njima se ističu humani papiloma virus (HPV), koji je povezan sa rakom grlića materice i grla, kao i virusi hepatitisa B i C, koji su povezani sa karcinomom jetre. „Onkogeni virusi često ostaju bez simptoma godinama, pa čak i decenijama, što otežava sprovođenje ranih preventivnih intervencija“, objašnjava Mareso.
Analiza otpadnih voda otkrila je sve glavne poznate onkogene viruse, uključujući HPV, viruse hepatitisa B i C, poliomaviruse povezane sa rakom, Epstein-Barov virus i herpesvirus povezan sa Kaposijevim sarkomom. Istraživači su primetili značajan porast prisustva više onkogenih virusa tokom tri godine praćenja, posebno HPV, Epstein-Barov virus i neki poliomavirusi, koji su pokazali izražen rast nakon 2024. godine.
Uzroci ovog povećanja još nisu jasni, ali bi mogli biti povezani sa obnovom putovanja, češćim međuljudskim kontaktima i ukidanjem mera fizičkog distanciranja uvedenih tokom pandemije kovida 19. Posebna pažnja posvećena je humanom papiloma virusu. „Postoje stotine tipova HPV-a, ali se samo neki smatraju visoko onkogenim. HPV-16 i HPV-18 zajedno izazivaju više od 70% slučajeva raka grlića materice širom sveta,“ objasnio je Klark.
Studija je pokazala da su varijante HPV-a niskog rizika bile rasprostranjenije, ali su i visokorizične varijante zabeležile značajan porast između kraja 2024. i početka 2025. godine. HPV-16 je bio dosledno češći od HPV-18, što se poklapa sa prethodnim međunarodnim kliničkim studijama.
Još jedno važno otkriće odnosi se na vakcinu Gardasil 9: svih devet tipova HPV-a protiv kojih vakcina štiti pronađeni su u otpadnim vodama. Prema autorima, to bi moglo omogućiti korišćenje ekološkog monitoringa za procenu efikasnosti vakcinacionih kampanja u stvarnoj populaciji.
Mareso zaključuje: „Naša studija pokazuje da se virusi povezani sa tumorima mogu pratiti putem otpadnih voda. To otvara nove mogućnosti za bolje razumevanje odnosa između ovih virusa i ljudske populacije, kao i za razvoj efikasnijih strategija javnog zdravlja.“ Ovo istraživanje predstavlja značajan korak napred u razumevanju onkogenih virusa i njihovog uticaja na zdravlje populacije, nudeći nove alate za prevenciju i praćenje bolesti.
