Povodom 130 godina od rođenja i 60 godina od smrti Andrea Bretona, pesnika, teoretičara i osnivača nadrealističkog pokreta, u Francuskom institutu u Beogradu, 10. juna, biće otvorena izložba sa delima najistaknutijih predstavnika ovog pravca. Izložba nosi naziv „Nadrealizam na papiru: Oko u divljem stanju“ i okuplja umetnike kao što su Andre Mason, Maks Ernst, Salvador Dali, Roberto Mat, Hans Belmer, Oskar Volkel i mnogi drugi.
Pored dela koja pripadaju istorijskom nadrealizmu, postavka će obuhvatiti i posleratne transformacije ovog pravca, predstavljajući kontinuitet i razvoj nadrealizma kroz čitav 20. vek. Takođe, izložba će uključiti umetnike čija dela istražuju imaginarno i simboličke konstrukcije, kao i eksperimentalno slikarstvo, enformel i apstrakciju. Učesnici poput Henrija Kombija, Pjera de Marije i Dominika d`Ašer doprinose raznolikosti pristupa ovom umetničkom pravcu.
Nadrealizam će biti prikazan kao trajna matrica moderne i savremene umetnosti, ističući njegovu vitalnost i značaj u oblikovanju savremenih umetničkih praksi. U realizaciji izložbe učestvuje i Muzej savremene umetnosti u Beogradu, koji je ustupio šest dela Stevana Živadinovića, poznatijeg kao Vane Bor, jednog od najznačajnijih predstavnika srpskog nadrealizma.
Vane Bor, kao član beogradske nadrealističke grupe tridesetih godina 20. veka, igrao je ključnu ulogu u evropskim avangardama i predstavlja jedno od najvažnijih imena nadrealizma izvan Francuske. Njegova dela na ovoj izložbi osvetljavaju intenzivne veze između pariske i jugoslovenske umetničke scene, potvrđujući važnu ulogu Beograda u razvoju evropskog nadrealističkog pokreta.
Naslov izložbe je preuzet iz Bretonovog teorijskog teksta „Nadrealizam i slikarstvo“ iz 1928. godine, u kojem se ističe ideja da „oko postoji u divljem stanju“. Ova misao sažima centralnu ideju nadrealizma – oslobađanje pogleda od racionalnih ograničenja i otvorenost prema nesvesnom i imaginaciji. Bretonove ideje o nesvesnom, snu i automatskom pisanju imale su snažan uticaj na razvoj umetnosti 20. veka, a njegovo nasleđe i dalje predstavlja ključni oslonac moderne i savremene umetnosti.
U okviru izložbe, papir zauzima posebno mesto, kao neposredan i dostupan medij koji omogućava slobodno stvaranje. Papir se koristi za automatsko pisanje, crtež, kolaž, grafiku, tuš i eksperimentalnu fotografiju, postajući ključni nosilac nadrealističke poetike. Ovaj medij omogućava direktan izraz nesvesnog i slobodnih asocijacija, kao i oniričkih slika.
Izložba „Nadrealizam na papiru: Oko u divljem stanju“ u Francuskom institutu u Beogradu predstavlja jedinstvenu priliku da se istraži bogatstvo nadrealističkog pokreta, kao i njegov uticaj na savremenu umetnost. Kroz dela najistaknutijih umetnika, posetioci će imati priliku da urone u svet nadrealizma i otkriju kako su ovi umetnici oblikovali način na koji danas sagledavamo umetničku produkciju.
Ova izložba ne samo da obeležava značajan jubilej u istoriji nadrealizma, već i podseća na važnost umetnosti kao sredstva za istraživanje ljudske svesti i kreativnosti. Sa radovima koji se protežu kroz decenije, izložba predstavlja most između prošlosti i sadašnjosti, otvarajući vrata novim interpretacijama i razumevanju nadrealizma u kontekstu savremenog umetničkog stvaralaštva.
Posetioci će imati priliku da dožive ne samo umetničke stvaralice već i ideje i emocije koje su oblikovale ovaj značajan umetnički pravac, a koje i dalje inspirišu umetnike širom sveta. Izložba će biti otvorena za sve zainteresovane od 10. juna, pružajući jedinstvenu priliku za učenje i uživanje u bogatstvu nadrealizma.
