Naučnici su uz pomoć sistema teleskopa ALMA (Atakamski veliki milimetarski/podmilimetarski niz) napravili najdetaljniju mapu haotičnih oblaka gasa u središtu Mlečnog puta. Ova posmatranja predstavljaju značajan korak u razumevanju ranog svemira, kakav je bio ubrzo nakon Velikog praska.
Na slici koju su naučnici objavili nalazi se Centralna molekularna zona Mlečnog puta, koja okružuje supermasivnu crnu rupu Strelac A*. Ova zona ima slične karakteristike kao guste i haotične galaksije ranog svemira. Ova nova slika, koja je najveća koju je ALMA teleskop u Čileu ikada snimio, pruža novi uvid u složenu strukturu i dinamiku ovog regiona.
Nova posmatranja obuhvataju strukture u rasponu od 650 svetlosnih godina oko centralne crne rupe. Ovaj region, poznat kao Centralna molekularna zona, sadrži brojne oblake gustog molekularnog gasa i smatran je vernim odrazom uslova koji su vladali u najranijim galaksijama u svemiru. Celokupna slika pokriva deo neba širok otprilike koliko tri puna Meseca, a obuhvata sve, od džinovskih oblaka nadzvučnog gasa do pojedinačnih zvezda koje se kreću oko galaktičkog centra. Ovaj ultradetaljan prikaz već otkriva neke „retke i zagonetne“ strukture koje prkose objašnjenju.
Preliminarni rezultati su otkrili i neobične anomalije, među kojima se izdvaja struktura nazvana „Millimeter Ultra-Broad Line Object“ (MUBLO). Ovaj kompaktni objekat je vidljiv samo na milimetarskim talasnim dužinama svetlosti i ne može se detektovati drugim vrstama teleskopa. MUBLO je ispunjen gasom koji se brzo kreće i pokazuje osobine slične aktivnim mladim zvezdama, ali njegove karakteristike ne odgovaraju nijednoj drugoj poznatoj strukturi u svemiru.
Detaljnije proučavanje ovih anomalija moglo bi otvoriti nove puteve za razumevanje ekstremnih okruženja drevnog svemira, koja su previše udaljena da bi se posmatrala direktno. Centralna molekularna zona, koja se vrti oko supermasivne crne rupe Strelac A*, predstavlja veliku grupu maglina i vrtloga gasa, kao i hiperaktivnih zvezda koje brzo nastaju i umiru. Ovaj region sadrži oko 80 procenata gustog gasa u našoj galaksiji i smatra se najtoplijim, najgušćim i najturbulentnijim okruženjem u Mlečnom putu.
Turbulentno kretanje molekularnog gasa podstiče formiranje zvezda u nekim delovima zone, dok su druge oblasti iznenađujuće prazne. Naučnici se nadaju da će razumeti kako procesi velikih razmera, koji pokreću materiju kroz ovu zonu, upravljaju evolucijom objekata malih razmera, poput pojedinačnih zvezda i oblaka gasa.
Astronomkinja Ešli Barns iz European Southern Observatory (ESO) izjavila je da je ovo mesto ekstrema, nevidljivo našim očima, ali sada otkriveno u izuzetnim detaljima. Dodala je da su u izgradnji još snažniji teleskopi, što znači da je ovo tek početak istraživanja.
U okviru projekta ACES (ALMA CMZ Exploration Survey), više od 160 naučnika iz 70 institucija širom sveta proučava misterioznu Centralnu molekularnu zonu. Tim je predstavio preliminarne rezultate u seriji od pet radova koji su prihvaćeni za objavljivanje u časopisu „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society“. Istraživači su identifikovali više od 70 vrsta molekula koji se kreću kroz galaktički centar, uključujući jednostavne molekule kao što je silicijum-monoksid, kao i složenije organske molekule poput etanola i metanola.
Ova istraživanja mogu značajno unaprediti naše razumevanje galaktičkog centra i njegovih procesa, kao i pružiti uvid u formiranje i evoluciju galaksija. S obzirom na to koliko je kompleksan i dinamičan ovaj region, očekuje se da će nova otkrića nastaviti da menjaju naše razumevanje svemira.
