Fotografi divljih životinja su nedavno zabeležili izvanredan prizor oko 300 grbavih kitova okupljenih uz obalu Južne Afrike, što su nazvali velikom „gozbom“. Ovaj događaj ne samo da je očaravajući, već predstavlja i značajan pokazatelj oporavka ovih veličanstvenih morskih sisavaca, čija je populacija znatno porasla nakon međunarodne zabrane lova na kitove koja je stupila na snagu 1986. godine.
Bračni par Kris i Monik Falaus, poznati fotografi divljih životinja, često su svedoci sve većih grupa grbavih kitova uz zapadnu obalu Južne Afrike, ali su bili iznenađeni kada su tokom jedne vožnje čamcem decembra prošle godine naišli na ono što su kasnije nazvali supergrupom. Kris Falaus je opisao prizor kao „horizont Menhetna“, govoreći o broju kitova koji su se okupili u tom trenutku.
Nakon analize snimaka, naučnici su uspeli da prebroje 299 grbavih kitova, što predstavlja najveću zabeleženu grupu ovih kitova ikada. Ovaj događaj je posebno značajan jer ukazuje na to koliko se brojnost grbavih kitova na južnoj hemisferi oporavila, sa procene o broju jedinki koje su pale na manje od 10.000 tokom vrhunca kitolova, pa sve do više od 100.000 danas.
Dok samo nekoliko zemalja još uvek praktikuje komercijalni lov na kitove, grbavi kitovi obično žive u manjim grupama ili samotnjački. Međutim, u područjima bogatim hranom, kao što su obale Južne Afrike, oni se okupljaju u supergrupe. Ova pojava počela je da se javlja ponovo oko 2012. godine kao posledica oporavka populacije nakon decenija prekomernog lova.
Els Vermeulen, glavna naučnica sa Univerziteta u Pretoriji, naglašava da je moratorijum na lov na kitove jedna od najvećih priča o uspehu zaštite prirode u morskom okruženju. Grbavi kitovi koji se hrane u supergrupama proizvode podvodne zvukove koji privlače druge jedinke.
Iako se grbavi kitovi uspešno oporavljaju, Svetski fond za prirodu (WWF) upozorava na brojne pretnje s kojima se suočavaju druge vrste morskih sisavaca. Pretnje uključuju zaplitanje u ribarsku opremu, sudare sa brodovima i klimatske promene. Međunarodna unija za zaštitu prirode (IUCN) klasifikuje sedam od 14 vrsta velikih kitova kao ugrožene ili ranjive, uključujući severnoatlantske prave kitove, čija populacija broji samo oko 380 jedinki.
Vermeulen je takođe ukazala na novu opasnost za kitove u vodama oko Južne Afrike, koja dolazi usled sukoba na Bliskom istoku. Nedavna preliminarna studija pokazala je da se brodski saobraćaj oko južnog rta Afrike učetvorostručio od decembra 2023. godine, nakon izbijanja rata između Izraela i Hamasa, što je dovelo do povećanja brodskog saobraćaja u tom području. Ova situacija se dodatno pogoršava usled rata sa Iranom i bezbednosne krize u Ormuskom moreuzu.
Kako bi se smanjio rizik od sudara, lokalni zvaničnici poput Grega Olofsea iz Kejptauna ističu potrebu za preciznijim praćenjem i upravljanjem brodskim saobraćajem. Njihova procena ukazuje na to da veći broj kitova i povećan intenzitet brodskog saobraćaja predstavljaju značajan rizik od sudara.
Vermeulen i njene kolege rade na lobiranju za uvođenje zvaničnih ograničenja brzine brodova u blizini južnoafričke obale kako bi se povećale šanse za uočavanje kitova i smanjili incidenti. Sa rastućom populacijom grbavih kitova, važno je da se nastavi rad na očuvanju njihovog staništa i zaštiti ovih veličanstvenih životinja od pretnji koje dolaze iz ljudskih aktivnosti.
