Kada je svemirski teleskop „Džejms Veb“ lansiran u decembru 2021. godine, astronomi su se nadali da će dobiti uvid u najranije doba našeg univerzuma i videti kako su nastajale prve galaksije. Međutim, istraživači sa Univerziteta tehnologije Svinbern u Australiji, predvođeni Ivom Labem, otkrili su nešto neočekivano – 13 jarkocrvenih mrlja. Kada su izračunali njihovu masu i udaljenost, rezultati su bili šokantni. Šest od ovih mrlja imalo je masu gotovo jednaku našem Mlečnom putu, ali su nastale samo 600 do 700 miliona godina nakon Velikog praska.
Ovo otkriće postavilo je pitanje o postojanju tako masivnih galaksija u prvoj milijardi godina kosmosa, što se kosi sa svim postojećim teorijama o nastanku i evoluciji galaksija. Naučnici su ih nazvali „rušiocima univerzuma“, jer su se pokazali prevelikim za teorijske modele koji su do tada postojali. Kako su istraživanja napredovala, otkriveno je oko hiljadu ovih malih crvenih tačaka, uključujući nekoliko desetina u našem savremenom univerzumu. Astronomi su shvatili da ove mrlje, što ih više proučavaju, otkrivaju suštinske informacije o evoluciji kosmosa i razvoju nebeskih tela.
U junu 2022. godine, tokom testiranja instrumenata Džejmsa Veba, naučnici su prvi put primetili ove neobične objekte. Do februara 2023. godine, kada su rezultati objavljeni u časopisu „Nature“, drugi astronomi su već identifikovali nove crvene mrlje i analizirali ih u višoj rezoluciji. Astronom Dejl Kocevski primetio je da su ovi objekti zapravo mnogo češći nego što se ranije mislilo.
Da bi utvrdili šta su tačno ove tačke, naučnici su koristili spektroskopiju, tehniku koja razlaže svetlost na talasne dužine. Ovaj proces omogućava im da identifikuju hemijski sastav materijala. Zbog širenja univerzuma, svetlost koju prikupljaju astronomi doživljava crveni pomak, što znači da se talasi svetlosti produžavaju dok putuju kroz prostor. Iako je vodonik najrasprostranjeniji element, svetlost iz ovih malih crvenih tačaka imala je zamućen signal, što ukazuje na vrlo brzo kretanje gasa.
Ovakvo zamućenje sugeriše da gas rotira oko nečega veoma masivnog, što je tipično za supermasivne crne rupe. Međutim, dok su astronomi uočili široku liniju vodonika, teorije su se promenile. Umesto da se radi o masivnim galaksijama, sada se verovalo da su u pitanju supermasivne crne rupe koje apsorbuju materiju. Iako je jarkocrvena boja mogla biti rezultat ogromnog prisustva prašine, nova saznanja su ponovo preokrenula ovu teoriju.
Istraživači su primetili da crne rupe obično zrače rendgenske zrake, što nije bio slučaj sa ovim crvenim tačkama, jer je rendgensko zračenje detektovano samo kod jednog od hiljadu objekata. Osim toga, aktivne crne rupe obično menjaju jačinu sjaja, dok su ove tačke pokazivale stabilan sjaj, što je dodatno zbunilo naučnike.
Analizirajući širi spektar boja ovih tačaka, istraživači su primetili karakteristične obrasce koji sugerišu gustu gasovitu atmosferu, sličnu onoj koju imaju vrele zvezde. S obzirom na sve ovo, veruje se da male crvene tačke sadrže moćan izvor energije u svom središtu, što može biti aktivna crna rupa ili zvezda koja je deset hiljada puta masivnija od Sunca, obavijena gustim slojem gasa. Ova nova teorija, poznata kao „zvezda crna rupa“, sve više privlači pažnju u astronomskim krugovima.
Ova istraživanja ne samo da otkrivaju nepoznate aspekte evolucije galaksija, već i izazivaju preispitivanje postojećih teorija o formiranju svemira. Kako se otkrića nastavljaju, astronomi su na putu da razjasne misterije koje su se pojavile u prve milijarde godina postojanja kosmosa. Ova otkrića mogu promeniti naše razumevanje univerzuma i načina na koji se formiraju i razvijaju galaksije.
