BEOGRAD – Prvi tom „Istorije srpskog naroda u Jugoslaviji“ (1918–1941) predstavlja značajno delo Srpske književne zadruge (SKZ) i nastavak desetotomne „Istorije srpskog naroda“. Ovaj događaj predstavljen je u amfiteatru Narodne biblioteke Srbije, gde je akademik Ljubodrag Dimić istakao važnost ovog izdanja. Prema njegovim rečima, knjiga pruža autorski pogled stručnjaka na istoriju Srba u Jugoslaviji u periodu od 1918. do 1941. godine.
Dimić je Tanjugu rekao da je ovaj projekt rezultat saradnje sedmorice autora: Stanislava Sretenovića, Dušana Fundića, Dragana Bakića, Vojislava Pavlovića, Aleksandra Milanovića, Slađane Jaćimović i Igora Borozana. U izdanju iz 2025. godine, koje sadrži 616 strana B5 formata, luksuzan povez i 88 strana ilustracija, pruža se obimna sinteza međuratnog perioda, sa posebnim osvrtom na političke procese, međunarodni položaj države, kulturni razvoj i odnose između Srba i Hrvata.
Akademik Dimić naglašava da je ovo delo „veliki poduhvat“ i da sadrži mnoštvo mogućnosti za različite interpretacije i razumevanja istorijskih procesa. Knjiga nije pisana iz komunističke perspektive, već iz perspektive naučnika, što omogućava autorima da unesu svoje lične poglede na prošlost. Rezultat je mozaik koji prikazuje različite aspekte srpske istorije, pružajući mogućnost za kritičko promišljanje i diskusiju.
Dimić je dodao da će nakon objavljivanja Prvog toma stručnjaci imati priliku da razgovaraju o pojedinim delovima knjige, čime će se otvarati nove ideje za dalja istraživanja i pisanje. Sretenović je ukazao na to da je osnovna hipoteza njegovog priloga da Srbi, prvi put u istoriji ujedinjeni u jednu državu, nisu imali dovoljne ljudske i materijalne resurse da razviju državu prema zamisli srpske vlade iz 1918. godine.
Bakić je napomenuo da se smenom jugoslovenskog premijera Milana Stojadinovića završila jedna epoha, jer je jugoslovensko jedinstvo koje je forsirano postalo osporavano kao koncept. Pavlović je istakao da je nakon pada Stojadinovića Jugoslavija postala „još manje srpskom“ i da je sporazum Cvetković-Maček u nekim aspektima podsećao na Austro-Ugarsku, koja je odražavala ono što su Hrvati tražili 1918. godine.
Direktor Srpske književne zadruge Duško Babić je naglasio da je „Istorija srpskog naroda u Jugoslaviji“ jedno od najvažnijih dela koja su objavljena u poslednjim godinama. Prema njegovim rečima, ovo delo je zamišljeno kao nastavak desetotomne SKZ-ove „Istorije srpskog naroda“, koja se završila sa 1918. godinom i stvaranjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Babić je dodao da Prvi tom obuhvata period između Prvog i Drugog svetskog rata, kada su Srbi prvi put u istoriji živeli u državi koju su sami stvorili, a koja se nije zvala Srbija, već Jugoslavija. Prema njegovim rečima, Srbi sa Jugoslavijom nisu dobili ništa ili gotovo ništa, a ono što se 1918. godine činilo kao dobitak, vreme je obesmislilo i poništilo.
Na kraju, Babić se osvrnuo na pitanja koja čitaoce očekuju, kao što su da li je vredelo što su se Srbi zbog Jugoslavije odrekli sopstvene državne tradicije, da li su se kao pobednici u Prvom svetskom ratu stavili u istu ravan sa poraženima, i da li su žrtvovali ime jezika i zalagali da se odreknu pisma. Ova pitanja otvaraju debatu o istorijskom nasleđu i identitetu srpskog naroda unutar konteksta Jugoslavije.
