Ruski naučnici su razvili inovativnu metodu minimalno invazivne dijagnostike bolesti endometrijuma, unutrašnje sluzokože materice, koristeći analizu krvi putem površinski pojačane Ramanove spektroskopije (SERS). Ova tehnika može značajno smanjiti potrebu za invazivnim procedurama kao što su ultrazvuk i histeroskopija, smanjujući vreme dijagnostike sa 14 na samo tri dana.
SERS analiza, prema rečima istraživača, može smanjiti broj nepotrebnih invazivnih procedura za oko 40%. Ova metoda omogućava precizno otkrivanje polipa, hiperplazije i raka endometrijuma u ranoj fazi. Rak endometrijuma je treći najčešći rak kod žena u Rusiji, a njegova učestalost raste, dok polipi i hiperplazija mogu dovesti do ozbiljnih zdravstvenih problema kao što su anemija, neplodnost i maligne transformacije.
Tradicionalne dijagnostičke metode, uključujući ultrazvuk, histeroskopiju i biopsiju, često su invazivne i nose rizik od komplikacija kao što su krvarenje i infekcija. Zbog toga je razvoj nove, manje invazivne metode od izuzetnog značaja. Tim istraživača sa Univerziteta Sečenov, Samarskog nacionalnog istraživačkog univerziteta i Instituta za fiziku čvrstog stanja „Ju. A. Osipjan“ prvi je put primenio SERS za dijagnostiku ginekoloških bolesti.
Metoda se zasniva na jedinstvenom načinu na koji molekuli rasejavaju svetlost. Svaki molekul stvara svoj jedinstveni spektralni „otisak prsta“, što omogućava analizu sastava supstanci. Ova tehnika je široko korišćena u raznim naučnim disciplinama, ali njena primena u dijagnostici endometrijalnih patologija predstavlja značajan korak napred.
U okviru istraživanja, analizira se krvna plazma pacijentkinja, pri čemu su identifikovane promene karakteristične za endometrijalne polipe, hiperplaziju i adenokarcinom. Naime, kod žena sa ovim oboljenjima, nivoi određenih aminokiselina su znatno povišeni. Ova otkrića predstavljaju specifične markere za patologiju materice.
Za analizu je potrebna samo mala epruveta krvi (4 ml). Uzorak se centrifugira da bi se dobila plazma, koja se zatim nanosi na podlogu sa srebrnim nanočesticama. Ove nanočestice pojačavaju signal, a zatim se uzorak zrači laserom. Detektor beleži neelastično rasejanu svetlost, a specijalizovani softver identifikuje vršne vrednosti koje odgovaraju specifičnim molekulima, omogućavajući naučnicima da dobiju informacije o određenoj bolesti.
Rezultati analize interpretiraju se koristeći multivarijantne statističke metode, što obezbeđuje objektivnost dijagnoze, nezavisno od subjektivnog mišljenja lekara. Ova nova metoda je testirana na 120 pacijenata sa potvrđenim dijagnozama u Sečenovskom institutu za majku i dete, gde je SERS analiza pokazala veću tačnost u poređenju sa tradicionalnim metodama.
S obzirom na svoju visoku osetljivost i specifičnost, nova metoda ne samo da može precizno detektovati prisustvo bolesti, već i smanjiti rizik od lažno pozitivnih rezultata kod zdravih pacijenata. Na primer, tačnost dijagnoze polipa iznosi 93,1%, dok je za hiperplaziju endometrijuma bez atipije tačnost 88,3%, a za adenokarcinom endometrijuma 93,9%.
Oprema potrebna za Ramanovu spektroskopiju je kompaktna i lako dostupna, a sam test traje samo nekoliko minuta. Ova efikasnost čini metodu pogodnom za široko rasprostranjeno skrining testiranje, posebno kod žena koje su u riziku, poput onih sa abnormalnim krvarenjem, gojaznošću ili istorijom raka.
Rezultati ovog istraživanja objavljeni su u časopisu „Problemi ginekologije, akušerstva i perinatologije“, što dodatno ukazuje na značaj i potencijal primene SERS tehnologije u savremenoj medicini. Ova inovacija može doneti značajne promene u dijagnostici i lečenju ginekoloških bolesti, pružajući ženama bržu i sigurniju opciju za otkrivanje potencijalno ozbiljnih zdravstvenih problema.
