Hiljadama godina, žene su se porađale u uspravnim pozicijama, bilo klečeći ili čučeći, što je značajno olakšavalo proces porođaja. U tom položaju, gravitacija igra ključnu ulogu, dok čučanj može povećati prečnik karlice, olakšavajući prolazak bebe kroz porođajni kanal. Ipak, danas je praksa ležanja na leđima postala normativna u mnogim postindustrijskim zemljama, a razlog za to leži u promenama koje su se dogodile tokom istorije.
Dženet Balaskas, osnivačica Active Birth Centre u Velikoj Britaniji, ističe da postoji opšte neznanje o fiziologiji porođaja među stručnjacima i trudnicama. Godine 1982. objavila je „manifest aktivnog porođaja“, naglašavajući da su žene širom sveta vekovima rađale u uspravnim položajima, bez obzira na kulturu. U modernom društvu, međutim, žene su često ograničene na bolnice i ležeći položaj, što Balaskas smatra nelogičnim i kompliciranim pristupom.
Porođaj u ležećem položaju je relativno nov fenomen, a prvi koji je promovisao ovu praksu bio je Francuz Fransoa Morisou, koji je verovao da je ležanje udobnije za trudnice i praktičnije za lekare. U svojoj knjizi iz 1668. godine, on je savetovao da se porođaj obavlja u krevetu, što je odražavalo promenu u načinu na koji su se gledali porođaji — kao na medicinske događaje, a ne prirodne procese.
Drugi uticaj na promenu položaja pri porođaju imao je kralj Luj XIV, koji je uživao da posmatra žene tokom porođaja i tražio je bolju vidljivost, što je doprinelo popularizaciji ležećeg položaja. Kako vreme prolazi, ova praksa se održala, često na štetu iskustava žena tokom porođaja. Balaskas upozorava da je porođaj postao institucionalizovan, a opcije kao što su kućni porođaji, koje su pogodnije za žene koje žele prirodan porođaj, postale su sve ređe.
Naučne studije potvrđuju prednosti uspravnih položaja pri porođaju. Gravitacija pomaže prolasku bebe kroz porođajni kanal, a žene koje se prepuste svojim instinktima često zauzimaju uspravne ili nagnute položaje. Pregled iz 2013. godine pokazao je da žene koje rađaju u uspravnim položajima imaju manji rizik od carskog reza, ređu upotrebu epiduralne anestezije i manju verovatnoću da njihova beba bude primljena na neonatalni odeljak. Takođe, uspravni položaji mogu smanjiti trajanje porođaja.
Porođaj u uspravnom položaju donosi brojne prednosti, uključujući efikasnije kontrakcije i manji bol kod majke, dok se bolja oksigenacija bebe ostvaruje jer aorta nije stisnuta matericom. U studiji iz 2011. godine, istraživači su otkrili da su žene u porođajnim centrima znatno češće zauzimale uspravne položaje tokom porođaja nego one u bolničkim sobama.
S obzirom na to da se svest o aktivnom porođaju povećava, Balaskas naglašava potrebu za promenom u pristupu porođaju. U Velikoj Britaniji, promene su već započele, sa porođajnim centrima koji nude više slobode pokreta i pristup prirodnim metodama porođaja. Smernice britanskog Nacionalnog instituta za zdravlje i negu (NICE) savetuju da se žene podstiču da zauzmu udobne položaje tokom porođaja, umesto da leže na leđima.
Iako se ove promene dešavaju, stopa carskih rezova i dalje alarmantno raste, što ukazuje na to da sistem još uvek nije u potpunosti prilagođen potrebama žena. Promena pristupa porođaju je od suštinskog značaja za poboljšanje iskustava trudnica i njihovih beba, te bi trebalo nastaviti sa radom na edukaciji i promociji prirodnih metoda porođaja.
