Влада Republike Srbije ovlastila je Ambasadu Republike Srbije u Ujedinjenom Kraljevstvu da na javnoj aukciji kupi dragoceno delo, koje će obogatiti kulturno nasleđe naše zemlje. Ovo delo će u okviru svoje likovne kolekcije čuvati Istorijski muzej Srbije. Postignuta aukcijska cena iznosi 170.000 funti, bez pratećih troškova.
Ministar kulture Nikola Selaković je istakao da otkup ove dragocene slike Paje Jovanovića „Stražar koji se odmara“ predstavlja nastavak dosledne i odgovorne kulturne politike, usmerene na zaštitu, očuvanje i povratak našeg kulturnog nasleđa. On je naglasio da je u prethodnom periodu Srbija uspela da vrati brojne dragocene kulturne dobre, poput srebrnog svećnjaka sa dvora dinastije Obrenović, uokvirene fotografije kraljice Natalije, kao i srpskih rukopisnih knjiga „Srpski oktoih“ i „Žitije Varlaama i Joasafa“. Takođe, vraćena su i pisma Mileve Marić Ajnštajn i Alberta Ajnštajna, štap kralja Milana sa binoklom u dršci, bokal iz kneževskog servisa, kao i slika Uroša Predića „Portret devojčice sa knjigom u fotelji“. Sada tom nizu dragocenosti dodajemo i reprezentativno delo jednog od naših najvećih slikara, Paje Jovanovića.
„Ovo nije puka slučajnost, već dosledna državna politika da kulturno blago koje pripada našem narodu vraćamo kući, čuvamo ga u našim muzejima i ostavljamo budućim generacijama kao trajno svedočanstvo našeg identiteta i istorije. Na svemu ovome izražavamo posebnu zahvalnost predsedniku Republike i Vladi“, rekao je ministar Selaković.
Pavle Paja Jovanović (1859—1957) je najznačajniji srpski predstavnik akademskog realizma i jedan od najistaknutijih slikara evropske i srpske umetnosti s kraja 19. i početka 20. veka. Slika „Stražar koji se odmara“ pripada njegovom čuvenom orijentalističkom ciklusu, koji je umetniku doneo svetsku slavu. Ova slika, kao i druge slike iste tematike, predstavlja značajan dokument prepoznavanja Balkana, Srbije i Crne Gore, ali i teritorija koje su ostale pod osmanskom upravom, kao posebnog prostora Evrope, u kojem, pored sukoba i razlika, postoje zajedničke karakteristike, kulturne osobenosti i vrednosti.
Slikar koji je uspeo da poveže evropski orijentalistički žanr sa ratničkim i episkim etosom Balkana, dajući mu etnografski preciznost i utisak autentičnosti, Paja Jovanović je uspeo da lokalne balkanske motive podigne na nivo univerzalne umetničke vrednosti. S obzirom na to da se veliki deo orijentalističkog opusa Paje Jovanovića nalazi u privatnim kolekcijama širom sveta, Ministarstvo kulture je otkupom ove slike omogućilo da Istorijski muzej Srbije, kao republička ustanova zaštite, upotpuni svoj fond.
Likovna zbirka Istorijskog muzeja Srbije kontinuirano se razvija kroz otkupe i poklone kako bi pružila sveobuhvatan pogled na nacionalnu istoriju. Dela Paje Jovanovića se u najvećem broju nalaze u Narodnom muzeju Srbije i Muzeju grada Beograda, u okviru kojeg postoji i Legat Paje Jovanovića. Kupovinom ove slike, Istorijski muzej Srbije obogaćen je reprezentativnim delom iz orijentalističkog opusa Paje Jovanovića, što dodatno potvrđuje značaj ovog umetnika i njegovog doprinosa kulturnom nasleđu Srbije. Ova akvizicija neće samo obogatiti muzejske kolekcije, već će i podstaći interesovanje javnosti za kulturno nasleđe i umetnost Srbije, stvarajući mogućnosti za edukaciju i istraživanje u budućnosti.
