Danas, mesne zajednice i dalje postoje u Beogradu, ali su im se funkcije značajno promenile u odnosu na vreme socijalizma kada su nastale. Mnoge od njih su ukinute ili funkcionišu samo na papiru, dok su najaktivnije na periferiji Beograda i u prigradskim naseljima. Ove zajednice predstavljaju mali deo prostora u okviru javnog sektora, često se nalaze u prizemnim kancelarijama, šumama solitera ili blizu lokalnih biblioteka i domova kulture. Stanari se okupljaju kako bi rešavali svoje probleme i učestvovali u političkom životu na lokalnom nivou.
Mesne zajednice su osnovane u SFRJ 1963. godine kao rezultat razvoja mesne samouprave. Tokom posleratnog perioda, narodnooslobodilački odbori su preinačeni u mesne odbore, koji su postali glavni oblik lokalne samouprave u seoskim sredinama, dok su se u urbanim sredinama formirale stambene zajednice. Ove institucije su 1963. godine objedinjene u mesnu zajednicu, koja je postala univerzalna lokalna samoupravna zajednica, fokusirana na neposredno odlučivanje građana.
Ustavom iz 1974. godine pojačan je značaj mesnih zajednica, koje su postale obavezan oblik samoupravnog organizovanja radnih ljudi i građana. Iako su u to vreme bile prepoznate kao osnova sistema samoupravljanja i vlasti radničke klase, danas se mnoge od njih suočavaju sa izazovima opstanka.
Beogradske mesne zajednice formirane su prema određenom sistemu, kako bi obuhvatile otprilike jednak broj stanovnika, a često su dobijale imena inspirisana komunističkim vođama i idealima. Mnoge od njih su izgubile smisao i postale „duhovi“ koji postoje samo na papiru. Ipak, u nekim delovima grada, poput Borče, Mirijeva i Medakovića, njihova imena se i dalje koriste, a u Batajnici se još uvek javlja ime „Crveni barjak“.
Na terenu su stari mesne zajednice često spojene u nove, a mnoge su formalno ukinute. Preostale mesne zajednice nalaze se pretežno na periferiji grada i u prigradskim naseljima, gde je interes građana da se okupljaju na nivou nižem od opštine.
Na dnevnom redu mesnih zajednica često se nalaze lokalne inicijative, pitanja ekologije, infrastrukture i pomoći najugroženijim komšijama. One služe kao direktna veza sa matičnom opštinom, koja je ponekad udaljena, pa se u okviru mesnih zajednica otvaraju uslužni centri i kancelarije matičara. Ove zajednice imaju svoje predsednike, sekretare i savete, koji pomažu u organizovanju lokalnih aktivnosti i reševanju problema.
Beograd ima mnoge mesne zajednice raspoređene po osam opština, uključujući Čukaricu, Rakovicu, Voždovac, Savski venac, Zvezdaru, Palilulu, Zemun i Novi Beograd. Na primer, opština Čukarica uključuje zajednice kao što su Cerak, Železnik, Banovo brdo i Umka, dok opština Zvezdara ima zajednice poput Velikog Mokrog Luga i Vračarskog polja. Zanimljivo je da se ime „Vojvoda Mišić“ pojavljuje i na Savskom vencu i na Zvezdari, ali se radi o dve različite mesne zajednice.
Međutim, u urbanim delovima Starog grada i Vračara ne postoje mesne zajednice, a slična situacija je i u Zemunu, gde su mesne zajednice ustanovljene samo na periferiji.
Uprkos brojnim izazovima, mesne zajednice ostaju važne za lokalnu samoupravu i pružaju građanima platformu za saradnju i aktivizam na nivou njihove zajednice. One su ključne za osnaživanje građanskog društva i omogućavanje direktne participacije u donošenju odluka koje utiču na svakodnevni život. Ove zajednice imaju potencijal da se razvijaju i prilagođavaju potrebama savremenog društva, iako im se funkcija drastično promenila tokom godina.
