Nove studije koje su sprovedene nad desetinama hiljada dece ukazuju na značajne rizike povezane s korišćenjem pametnih telefona pre 13. godine života. Istraživači su otkrili da ranija upotreba ovih uređaja može povećati verovatnoću pojave poremećaja spavanja, gojaznosti i psihološkog stresa među decom. Jedna od ključnih studija, koju je vodio profesor dečije i adolescentne psihijatrije Ran Barzilaj, analizirala je podatke o više od 10.500 dece u Sjedinjenim Američkim Državama.
U ovoj studiji, istraživači su uporedili decu koja su prvi pametni telefon dobila u uzrastu od 12 godina sa onima koji su ga dobili sa 13 godina. Rezultati su bili alarmantni: deca koja su ranije dobila pametni telefon imala su 60% veći rizik od poremećaja spavanja i 40% veći rizik od prekomerne telesne težine, a takođe su prijavila češće psihološke tegobe. Ova studija je objavljena u časopisu „Pedijatrija“ i predstavlja deo šireg istraživanja koje se fokusira na dugoročne efekte korišćenja tehnologije među decom.
Slični rezultati su zabeleženi i u istraživanju objavljenom u časopisu „JAMA“, koje je ispitivalo uticaj društvenih mreža na decu uzrasta između devet i 13 godina. Ova studija je pokazala da čak i ograničena, ali redovna upotreba društvenih mreža može biti povezana sa slabijim rezultatima na testovima čitanja, vokabulara i pamćenja. Ova saznanja su dodatno potkrepila zabrinutosti oko uticaja digitalne interakcije na razvoj dece.
Međunarodna studija koja je obuhvatila više od 100.000 mladih odraslih ljudi iz različitih zemalja ukazala je na to da raniji uzrast u kojem deca dobijaju svoj prvi pametni telefon može biti povezan sa većom verovatnoćom prijavljivanja psihološke nelagode, posebno kod mladih žena. Ovi rezultati su objavljeni u „Journal of Human Development and Capabilities“.
Istraživanja takođe sugeriraju da nisu sve digitalne aktivnosti podjednako rizične. Dugoročna švedska studija je pokazala da se povećana nepažnja kod dece pretežno povezuje sa korišćenjem društvenih mreža, dok slične efekte nisu zabeležene kod video igara ili gledanja video sadržaja. Naučnici smatraju da je ključni problem beskonačno skrolovanje i stalno društveno poređenje koje društvene mreže podstiču, što može dovesti do smanjenja pažnje i povećanja stresa.
Ovi nalazi se u velikoj meri poklapaju sa preporukama stručnih organizacija. Na primer, u Švajcarskoj se ne preporučuje korišćenje pametnog telefona pre uzrasta od 12 godina, dok nemačko pedijatrijsko udruženje savetuje izbegavanje pametnih telefona do kraja osnovne škole. Takođe, preporučuje se da se korišćenje društvenih mreža odloži do početka adolescencije. Stručnjaci naglašavaju da je postepena i nadgledana upotreba pametnih telefona važnija od samog ograničavanja vremena koje deca provode ispred ekrana.
U svetlu ovih saznanja, roditelji i staratelji bi trebalo da budu svesni potencijalnih rizika i da pristupe korišćenju tehnologije kod svoje dece sa oprezom. Postavljanje jasnih granica i pravila u vezi sa korišćenjem pametnih telefona i društvenih mreža može pomoći u smanjenju negativnih efekata i podsticanju zdravijeg načina korišćenja tehnologije. Takođe, važno je podsticati decu na aktivnosti koje ne uključuju ekran, kao što su sport, čitanje ili druženje sa vršnjacima, kako bi se osigurao njihov sveukupni razvoj i dobrobit.
