Odbor za zaštitu prava Srba u Federaciji BiH najavio je da će prikupiti dokaze, uključujući foto i video materijale, kako bi precizno dokumentovao gde je sve muslimanska vojska u proteklom ratu rušila, minirala i palila srpske crkve, kapele i groblja. Ova akcija ima za cilj da demantuje tvrdnje bošnjačkih lidera koji su izjavili da je njihova vojska „čuvala verske objekte drugih naroda“.
U saopštenju Odbora, postavljaju se konkretna pitanja muslimanskim potpisnicima izjave od 18. marta, koja je objavljena u Gazi Husrev-begovoj biblioteci. Oni traže odgovore ko je minirao i zapalio hrišćanske, preciznije srpske pravoslavne crkve, u opštinama Goražde, Travnik i Bihać. Odbor podseća na specifične slučajeve, kao što je paljenje Srpske pravoslavne crkve u Kopačima, koja se do 1992. godine nalazila na području Goražda, a danas je u Republici Srpskoj, u opštini Novo Goražde.
Istorijski kontekst sukoba u Bosni i Hercegovini, koji je trajao od 1992. do 1995. godine, obeležen je raznim stradanjima i uništavanjem kulturnog nasleđa. Tokom rata, mnoge crkve, džamije i drugi verski objekti su bili na meti, što je dodatno zakomplikovalo odnose između različitih etničkih zajednica. Odbor se oslanja na historijske činjenice i materijale kako bi osvetlio događaje koji su često prešućivani ili reinterpretirani.
Ova inicijativa Odbora dolazi u trenutku kada se u Bosni i Hercegovini ponovo pokreću rasprave o prošlosti i ratnim zločinima. U društvu ponekad prevladava narativ koji minimizira ili izjednačava odgovornost svih strana u sukobu, što je često neprihvatljivo za one koji su pretrpeli gubitke i traume. Odbor želi da skrene pažnju na specifične zločine koji su počinjeni protiv pravoslavnih Srba, a koje smatraju delom šireg procesa etničkog čišćenja.
Ovaj proces prikupljanja dokaza i iznošenja informacija može imati značajan uticaj na percepciju rata i njegovih posledica u savremenom društvu. U vremenu kada se pokušava izgraditi pomirenje među narodima, važno je imati jasnu sliku o tome šta se zapravo dešavalo tokom sukoba. Odbor se nada da će njihovi nalazi doprineti razumevanju i priznavanju patnji svih strana, ali i pravdi za one koji su pretrpeli gubitke.
Pored toga, Odbor se suočava sa izazovima u komunikaciji sa drugim etničkim grupama u BiH, posebno sa Bošnjacima. Postoji strah da bi ovakva dokumentacija mogla dodatno produbiti podele, umesto da doprinese pomirenju. Međutim, članovi Odbora smatraju da je istina ključna za izgradnju stabilnog i pravednog društva. Oni veruju da je važno priznati i osuditi sve oblike nasilja i uništenja, bez obzira na to ko ih je počinio.
S obzirom na to da se pitanje ratnih zločina i uništavanja kulturnog nasleđa često koristi u političke svrhe, Odbor se nada da će njihovi napori biti shvaćeni kao pokušaj da se doprinese istini i pravdi, a ne kao politička provokacija. U tom smislu, važno je da se pristupi dijalogu sa otvorenim umom i spremnošću na razumevanje.
U narednim mesecima, Odbor planira da objavi svoje nalaze i da ih predstavi javnosti. Očekuju da će njihovi dokazi doprineti širem razumevanju ratne prošlosti i potaknuti nove diskusije o pomirenju i izgradnji budućnosti u kojoj će se poštovati prava svih naroda u Bosni i Hercegovini.
